Moulin de Martinrive
Een gîte doordrenkt van geschiedenis!
- Ooit eigendom van de Abdij van Stavelot
- Een bijzondere link met het huidige koningshuis
- Voorlaatste verblijfplaats van ‘de man van Spy’
1777 - Graaf De Ferraris overhandigt 275 met de hand getekende en ingekleurde kaartbladen aan keizer Jozef II. Samen vormen die de Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik - het huidige België, zeg maar. Nooit eerder was een West-Europees land op zo'n gedetailleerde schaal en met zoveel finesse en precisie in kaart gebracht.
Waar geschiedenis generaties overstijgt
Aan een rustige zijtak van de Amblève, verscholen in groen en stilte, ligt een domein waar eeuwen elkaar raken.
Het oudste spoor voert ons terug naar 1454: archiefstukken vermelden dat de molenaar Hublet vispacht betaalde aan de Abdij van Stavelot. De watermolen van Martinrive bestond toen al, een middeleeuws rad dat het ritme van het landschap bepaalde.
In de late 17e en vroege 18e eeuw verrees op dit domein een elegant landhuis, gebouwd door de adellijke familie de Sélys. Het kasteel, omgeven door park en oude bomen, weerspiegelde de verfijnde residentiële cultuur van zijn tijd. Molen en landhuis werden voortaan één geheel: arbeid en aristocratie, economie en esthetiek.
De storm van de Luikse Revolutie, in de geest van de Franse Revolutie, betekende een breuk met het feodale verleden. Kerkelijke goederen werden genationaliseerd, oude rechten verdwenen, en Martinrive trad een nieuw tijdperk binnen.
In 1878 erfde generaal Lambert het domein van zijn vriend, kapitein Jarsimont. Hij zou de laatste molensteen niet meer vervangen; de vooruitgang van de spoorlijn kondigde het einde van de maalactiviteiten aan. De steen rust vandaag onder een eeuwenoude kastanjeboom — een stille getuige van veranderende tijden.
Maar Martinrive draagt ook een uitzonderlijke plaats in de wetenschappelijke geschiedenis. In 1886 werd in de grot van Spy de beroemde Neanderthaler ontdekt. De menselijke resten werden toevertrouwd aan Max Lohest, die gehuwd was met Marie Lambert, dochter van de generaal. Zo vond de “Man van Spy” gedurende jaren onderdak binnen de familie die met Martinrive verbonden was.
De vondst betekende een keerpunt in de prehistorie: voor het eerst werd overtuigend aangetoond dat Neanderthalers geen misvormde moderne mensen waren, maar een eigen mensensoort. Pas in 1994 werden de resten officieel overgedragen aan het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, waar zij vandaag zorgvuldig worden bewaard.
Zelfs een onverwachte koninklijke echo weerklinkt in deze geschiedenis: uit de familie de Sélys stamt Sybille de Sélys Longchamps, moeder van Delphine van Saksen-Coburg, dochter van Albert II van België. Zo raakt Martinrive, langs kronkelende familielijnen, zelfs aan het hedendaagse koningshuis.
Zeven generaties lang bleef het domein binnen dezelfde familietak. Vandaag krijgt het oude molenhuis een nieuw hoofdstuk. Met respect voor steen, water en herinnering wordt het gerenoveerd voor toekomstige generaties.
Hier slaap je niet zomaar in een gîte, maar je stapt in een verhaal dat al zes eeuwen leeft.